Mówią w Ciechanowskiem, cz. 2

Mówią w Ciechanowskiem, cz. 2

czy da się …np. wyszorować = czy można będzie… delicje = coś dobrego, pysznego, ale też odkąd płoński Wedel rozpoczął produkcję = ciastka biszkoptowe z galaretką polane czekoladą derła się = krzyczała dłubak = guzdrała, człowiek lubiący wolno i dokładnie wykonywać jakąś pracę do budy won = do psa, żeby wszedł do budy doczynek, doczynkować = wykonywać pracę wymagającą uwagi, wyczerpującą doliniarz = złodziej kieszonkowy dostojały się (gruszki) = dojrzały się dryg = zręczność, umiejętność, najczęściej wrodzona (dryg do tańca)…

Czytaj dalej… Czytaj dalej…

Mówią w Ciechanowskiem, cz. 1

Mówią w Ciechanowskiem, cz. 1

Bogata jest polska mowa. Urozmaicają je dodatkowo różne regionalizmy, słowa i wyrażenia spotykane tylko w danym regionie, czasami jeden wyraz zyskuje w jakimś środowisku inne znaczenie, wiele ulega modyfikacjom. Szczególnie jest to widoczne w mowie ludzi starszych, również mieszkańców ziemi ciechanowskiej. Niejednokrotnie oburzamy się na takie kaleczenie polskiej mowy, innym razem nas to śmieszy czy dziwi,  czasem nie znamy usłyszanego słowa. W odcinkach „Mówią w Ciechanowskiem”, chcę zaprezentować takie właśnie zasłyszane, czasem gdzieś przeczytane, wyrazy i zwroty obecne w mowie…

Czytaj dalej… Czytaj dalej…

DZBONIE

DZBONIE

Dzbonie leżą w powiecie ciechanowskim w gminie Opinogóra, tuż przy drodze z Ciechanowa do Przasnysza. Wiejskie zagrody rozłożyły się na zboczu tzw. krawędzi opinogórskiej – wału morenowego, który pozostawił lodowiec. Są wsią dość znaną, a to dzięki dzbońskim pierogom. To chyba pierwsze skojarzenie jakie nasuwa się okolicznym mieszkańcom. Nikt nie wie dokładnie kiedy i skąd się wzięły, ani jakie były: z mięsem, z kapustą, a może z serem? Ale o samych pierogach ludzie wiedzą sporo. Były duże, skoro zawijano je…

Czytaj dalej… Czytaj dalej…

DEMBOWSCY na MAZOWSZU

DEMBOWSCY na MAZOWSZU

Dembowscy byli jedną z bardziej znanych rodzin ziemiańskich w Polsce. Pieczętowali się herbem Jelita (Koźle Rogi, Koźlarogi, Hastae) i posługiwali zawołaniami: Jelita i Nagody. Ich przydomki to Sarjusz i Kozłoróg. W XIX w. mamy do czynienia na Mazowszu z czterema gałęziami rodu Dembowskich. To potomkowie trzech Józefów Dembowskich i jednego Ignacego. Józef Dembowski osiadły w Smardzewie w Płońskiem, ożeniony z Emilią Małowieską, zmarły w 1842 r., piastował liczne funkcje wynikające z jego prawniczego wykształcenia. Posiadał kilka majątków, które odziedziczyli jego…

Czytaj dalej… Czytaj dalej…

Ulica NADRZECZNA, Cz. 2

Ulica NADRZECZNA, Cz. 2

Artykuł uzupełniony i poprawiony – zastąpił podobny o tym samym tytule zamieszczony w 2019 r. Prawa strona ulicy Nadrzecznej przez wieki była w dużej mierze zapleczem budynków stojących w Rynku, czy przy ul. Śląskiej. Początkowo były tu ogrody, z czasem zaczęły tu wyrastać niewielkie drewniane domki, zabudowania gospodarcze i wygódki. Dopiero po wojnie, a właściwie w latach 90. XX w. zaczęły tu wyrastać nowe budynki mieszkalne, częściowo pełniące też funkcje usługowe.   Nadrzeczna 2 Posesja na prawym rogu Nadrzecznej i…

Czytaj dalej… Czytaj dalej…

Ulica NADRZECZNA, Cz. 1

Ulica NADRZECZNA, Cz. 1

Artykuł uzupełniony i poprawiony – zastąpił podobny o tym samym tytule zamieszczony w 2019 r. Nazwa i ogólna historia ulicy Pochodzenie obecnej nazwy ulicy nie budzi wątpliwości ze względu na jej usytuowanie wzdłuż lewego brzegu Łydyni, w niewielkiej odległości od niej, czyli nad rzeką. Ulica bierze początek od ulicy Wodnej, łączącej rynek (pl. Jana Pawła II) z mostem i ulicą Zamkową, biegnie na wschód i skręcając lekko na północ łączy się z dawną ulicą Przasnyską, obecnie Wojska Polskiego. Analiza planów…

Czytaj dalej… Czytaj dalej…

OSTATNI GROSZ

OSTATNI GROSZ

Przyglądając się najstarszym widokom Ciechanowa, opublikowanym w lokalnych opracowaniach historycznych zwraca uwagę reprodukcja obrazu „Karczma Ostatni Grosz”, którego autorem jest Jan Feliks Piwarski (1794-1859) (1). Trudno jednak szukać w tekstach tych książek jakichkolwiek bliższych informacji o dziele i jego autorze. W opracowaniach z dziedziny sztuki, szczególnie tych nowszych, tytuł malowidła brzmi niekiedy „Karczma Ostatni Grosz pod Warszawą” (2). Należy zadać pytanie, czy obraz rzeczywiście przedstawia ciechanowską karczmę Ostatni Grosz. W XIX w. miejscowości o tej nazwie było więcej. Najbardziej znany…

Czytaj dalej… Czytaj dalej…

Rodzina Ostrowskich z Ciechanowa

Rodzina Ostrowskich z Ciechanowa

Na cmentarzu parafialnym przy ul. Płońskiej zwraca uwagę okazały nagrobek, znajdujący się tuż przy alejce wiodącej od bramy cmentarza przy ul. Rzeczkowskiej, po prawej stronie kaplicy Sawickich, zamykającej główną arterię nekropolii. Napis na jednym ze słupków informuje, że pomnik powstał w pracowni L. Pyrowicza przy ul. Dzikiej 61 w Warszawie. U podstawy pomnika, od strony alejki, pod środkową płytą, wyryto napis: GRÓB RODZINY / MIECZYSŁAWA / OSTROWSKIEGO. Od frontu, pod krzyżem znajduje się owalna fotografia w kolorze sepi młodego mężczyzny…

Czytaj dalej… Czytaj dalej…

Jan REUTT – ciechanowski farmaceuta i społecznik

Jan REUTT – ciechanowski farmaceuta i społecznik

Jan Nepomucen Reutt urodził się 23 listopada 1877 r. w Kaliszu. Jego ojciec Nepomucen był leśniczym w dobrach hrabiego Kosteckiego w Kaliskiem, ale nie doczekał narodzin syna. Zmarł kilka miesięcy wcześniej (10 czerwca). Matka Felicja była córką Amelii i Feliksa Wojciechowskiego, nadzorcy więzienia w Kaliszu. Jej przyrodnim bratem był późniejszy Prezydent Polski w latach 1922-26 – Stanisław Wojciechowski. Jan studiował w Dorpacie i do Ciechanowa trafił jako prowizor farmacji. Tu założył, istniejący w Rynku do wybuchu II wojny światowej, skład…

Czytaj dalej… Czytaj dalej…

DEMBOWSCY z PRZEDWOJEWA

DEMBOWSCY z PRZEDWOJEWA

Najmłodszy z synów Józefa i Emilii z Małowieskich – Aleksy Józef Kalasanty Dembowski  (brat Wiktora – zob. artykuł „Dembowscy w Koziminach i Lipie” w: http://ciechanowskienotatki.pl/dembowscy-w-koziminach-i-lipie/ )  urodził się 4 lipca 1825 r. w Warszawie (1). Po śmierci ojca został w 1847 r. właścicielem Przedwojewa i Jałowej Wsi. Przedwojewo koło Ciechanowa (obecnie gm. Opinogóra Górna) wykupił w częściach jego ojciec Józef w latach 1822-1824 (2). W 1832 r. dokupił jeszcze od Pawła Zembrzuskiego Jałową Wieś (obecnie część wsi Przedwojewo) (3). Aleksy Dembowski…

Czytaj dalej… Czytaj dalej…